กรดแพนโทเทนิก หรือวิตามิน B 5
กรดแพนโทเทนิก หรือวิตามิน B5เกี่ยวข้องกับเมแทบอลิซึมพลังงานและกระบวนการเกี่ยวกับฮอร์โมน โดยควรเริ่มจากอาหารก่อน และพิจารณาอาหารเสริมตามบริบทสุขภาพและความปลอดภัย
ภาพรวม
บทบาทในร่างกาย
กรดแพนโทเทนิก หรือวิตามิน B 5เกี่ยวข้องกับเมแทบอลิซึมพลังงานและกระบวนการเกี่ยวกับฮอร์โมน
กลไกการทำงาน
กรดแพนโทเทนิก หรือวิตามิน B 5มีบทบาทต่อสรีรวิทยาปกติผ่านหน้าที่เฉพาะของสารอาหาร เช่น เอนไซม์ โครงสร้างเซลล์ การส่งสัญญาณ การขนส่ง หรือการควบคุมระบบต่าง ๆ ตามแหล่งอ้างอิงโภชนาการที่เชื่อถือได้
รูปแบบสาร
วิตามินบีละลายในน้ำ พบกว้างในอาหารหลายชนิด จึงขาดได้ยาก
คำตอบด่วนก่อนเลือกใช้
รูปแบบสารและการดูดซึม
รูปแบบในอาหาร
กรดแพนโทเทนิก หรือวิตามิน B 5จากอาหารมักมาพร้อมสารอาหารอื่นและเป็นแนวทางแรกที่ควรให้ความสำคัญ
รูปแบบอาหารเสริม
pantothenic acid, calcium pantothenate และ pantethine
การเลือกใช้จริง
เลือกจากความจำเป็น ขนาดที่เหมาะสม ความทนต่อทางเดินอาหาร ยาที่ใช้อยู่ และโรคประจำตัว
เส้นทางการดูดซึมและการออกฤทธิ์
ควรกินคู่กับอะไร และควรเลี่ยงอะไร
Works Well With
Avoid / Use Caution
ช่วงเวลาที่เหมาะกับการรับประทาน
คำถามที่พบบ่อย
วิตามิน B5 จำเป็นต้องเสริมไหม
การขาดพบได้น้อยมากในคนที่กินอาหารหลากหลาย การเสริมควรมีเหตุผลเฉพาะบุคคล
กรดแพนโทเทนิก หรือวิตามิน B 5กินกับกาแฟหรือนมได้ไหม
ขึ้นกับชนิดวิตามิน หากเป็นวิตามินละลายในไขมันควรกินพร้อมอาหาร ส่วนวิตามินละลายในน้ำมักยืดหยุ่นกว่า
กรดแพนโทเทนิก หรือวิตามิน B 5ใครควรระวังเป็นพิเศษ
SP: ผู้กินอาหารจำกัดมาก ผู้มีภาวะขาดสารอาหารหลายชนิด หรือผู้ใช้สูตรอาหารทางการแพทย์ควรประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ
อาหารและปริมาณอ้างอิง
| ช่วงอายุ/กลุ่ม | ผู้ชาย | ผู้หญิง | ตั้งครรภ์ | ให้นมบุตร | ขีดจำกัดสูงสุด |
|---|---|---|---|---|---|
| 1-3 ปี | 2 | 2 | – | – | ไม่กำหนด |
| 4-8 ปี | 3 | 3 | – | – | ไม่กำหนด |
| 9-13 ปี | 4 | 4 | – | – | ไม่กำหนด |
| 14-18 ปี | 5 | 5 | 6 | 7 | ไม่กำหนด |
| 19+ ปี | 5 | 5 | 6 | 7 | ไม่กำหนด |
เปรียบเทียบค่าอ้างอิงระหว่างประเทศ
| ประเทศ/หน่วยงาน | ค่าอ้างอิงที่ใช้บ่อย |
|---|---|
| USA / NIH-FNB | AI ผู้ใหญ่ 5 mg; ตั้งครรภ์ 6; ให้นม 7 |
| Europe / EFSA | AI ผู้ใหญ่ 5 mg; ให้นม 7 |
| Australia-New Zealand / NRV | AI ผู้ใหญ่ 5 mg |
| Thailand / Thai FDA | ไทย: ใช้ Thai RDI และประกาศ อย./กระทรวงสาธารณสุขสำหรับฉลากและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ควรตีความเป็นขนาดรักษาโรค; ค่ารายผลิตภัณฑ์ต้องตรวจจากประกาศล่าสุดและสูตรจริง |
ตารางนี้ใช้เพื่อเปรียบเทียบแนวคิดของค่าอ้างอิงระหว่างประเทศ ค่าแต่ละประเทศอาจใช้ชื่อและวิธีคำนวณต่างกัน เช่น RDA, AI, PRI หรือ NRV จึงไม่ควรนำมารวมเป็นค่าเดียว
เปรียบเทียบแหล่งอาหารวิตามินบี 5
| อาหาร | ปริมาณต่อหน่วยบริโภค | B5 | %DV | กราฟเทียบ %DV | จำนวนหน่วยบริโภคเพื่อถึง 5 mg |
|---|---|---|---|---|---|
| ตับวัว | 3 oz | 8.3 mg | 166% | 0.6 | |
| เห็ดชิทาเกะ | 1/2 ถ้วย | 2.6 mg | 52% | 1.9 | |
| เมล็ดทานตะวัน | 1/4 ถ้วย | 2.4 mg | 48% | 2 | |
| อกไก่ | 3 oz | 1.3 mg | 26% | 4 | |
| อะโวคาโด | 1/2 ผล | 1 mg | 20% | 5 | |
| มันฝรั่ง | 1 หัวกลาง | 0.7 mg | 14% | 7 |
B5 พบกว้างในอาหารหลายชนิด การขาดจึงพบได้น้อยเมื่อกินอาหารหลากหลาย
ความปลอดภัย
ภาวะขาด
LOW: การขาดพบได้น้อยมาก อาจมีอ่อนเพลีย ชาปลายมือเท้า ปวดศีรษะ นอนไม่หลับ คลื่นไส้ หรืออารมณ์แปรปรวน แต่โดยมากมักเกิดร่วมกับการขาดสารอาหารหลายชนิด
ได้รับมากเกินไป
UL: ยังไม่มี UL ที่กำหนด ขนาดสูงอาจทำให้ท้องเสียหรือไม่สบายท้องในบางคน
ข้อควรระวัง
ข้อควรระวัง: หลักฐานสำหรับใช้ B5 ขนาดสูงรักษาสิวหรือผมร่วงยังไม่แน่นพอ ควรหลีกเลี่ยงการใช้แทนการรักษาปัญหาผิวหนัง
กลุ่มที่ควรพิจารณาเป็นพิเศษ
SP: ผู้กินอาหารจำกัดมาก ผู้มีภาวะขาดสารอาหารหลายชนิด หรือผู้ใช้สูตรอาหารทางการแพทย์ควรประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ
แผนที่ความเสี่ยงแบบอ่านเร็ว
LOW: อาการเริ่มต้น
LOW: การขาดพบได้น้อยมาก อาจมีอ่อนเพลีย ชาปลายมือเท้า ปวดศีรษะ นอนไม่หลับ คลื่นไส้ หรืออารมณ์แปรปรวน แต่โดยมากมักเกิดร่วมกับการขาดสารอาหารหลายชนิด
UL: ได้รับมากเกิน
UL: ยังไม่มี UL ที่กำหนด ขนาดสูงอาจทำให้ท้องเสียหรือไม่สบายท้องในบางคน
Precautions: ปฏิกิริยา/เวลา
ข้อควรระวัง: หลักฐานสำหรับใช้ B5 ขนาดสูงรักษาสิวหรือผมร่วงยังไม่แน่นพอ ควรหลีกเลี่ยงการใช้แทนการรักษาปัญหาผิวหนัง
SP: กลุ่มพิเศษ
SP: ผู้กินอาหารจำกัดมาก ผู้มีภาวะขาดสารอาหารหลายชนิด หรือผู้ใช้สูตรอาหารทางการแพทย์ควรประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ
ปฏิกิริยาและข้อพิจารณา
ปฏิกิริยากับยา
ปฏิกิริยากับยาขึ้นกับชนิดสารอาหาร ขนาดอาหารเสริม ยาที่ใช้ และโรคประจำตัว ผู้ใช้ยาประจำควรตรวจสอบข้อมูลปฏิกิริยาจากแหล่งทางคลินิกหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
ปฏิกิริยากับอาหาร
การดูดซึมอาจแตกต่างตามองค์ประกอบอาหาร รูปแบบอาหารเสริม ขนาด และเวลาในการรับประทาน โดยควรเริ่มจากอาหารเป็นหลักเมื่อทำได้
บันทึกทางคลินิก
ควรแยกบทบาทจำเป็นของสารอาหารออกจากคำกล่าวอ้างเรื่องประโยชน์ของอาหารเสริม การใช้อาหารเสริมเหมาะเมื่อได้รับไม่เพียงพอ มีความต้องการเพิ่มขึ้น เสี่ยงขาด หรือมีข้อบ่งชี้ทางคลินิก
ระดับหลักฐาน
High for essential nutrient role; nutrient-specific supplementation benefits depend on baseline status and clinical context.