โฟเลต หรือวิตามิน B 9
โฟเลต หรือวิตามิน B9เกี่ยวข้องกับการสร้าง DNA การเติบโตของเซลล์ และเม็ดเลือดแดง โดยควรเริ่มจากอาหารก่อน และพิจารณาอาหารเสริมตามบริบทสุขภาพและความปลอดภัย
ภาพรวม
บทบาทในร่างกาย
โฟเลต หรือวิตามิน B 9เกี่ยวข้องกับการสร้าง DNA การเติบโตของเซลล์ และเม็ดเลือดแดง
กลไกการทำงาน
โฟเลต หรือวิตามิน B 9มีบทบาทต่อสรีรวิทยาปกติผ่านหน้าที่เฉพาะของสารอาหาร เช่น เอนไซม์ โครงสร้างเซลล์ การส่งสัญญาณ การขนส่ง หรือการควบคุมระบบต่าง ๆ ตามแหล่งอ้างอิงโภชนาการที่เชื่อถือได้
รูปแบบสาร
วิตามินบีละลายในน้ำ จำเป็นต่อ DNA การแบ่งเซลล์ และการสร้างเม็ดเลือดแดง โดยความต้องการเพิ่มขึ้นในช่วงตั้งครรภ์
คำตอบด่วนก่อนเลือกใช้
รูปแบบสารและการดูดซึม
รูปแบบในอาหาร
โฟเลต หรือวิตามิน B 9จากอาหารมักมาพร้อมสารอาหารอื่นและเป็นแนวทางแรกที่ควรให้ความสำคัญ
รูปแบบอาหารเสริม
folic acid, food folate และ 5-MTHF
การเลือกใช้จริง
เลือกจากความจำเป็น ขนาดที่เหมาะสม ความทนต่อทางเดินอาหาร ยาที่ใช้อยู่ และโรคประจำตัว
เส้นทางการดูดซึมและการออกฤทธิ์
ควรกินคู่กับอะไร และควรเลี่ยงอะไร
Works Well With
Avoid / Use Caution
ช่วงเวลาที่เหมาะกับการรับประทาน
คำถามที่พบบ่อย
folate กับ folic acid ต่างกันอย่างไร
folate เป็นชื่อกลุ่มในอาหาร ส่วน folic acid เป็นรูปแบบสังเคราะห์ที่ใช้ในอาหารเสริมและอาหารเสริมวิตามิน
โฟเลต หรือวิตามิน B 9กินกับกาแฟหรือนมได้ไหม
ขึ้นกับชนิดวิตามิน หากเป็นวิตามินละลายในไขมันควรกินพร้อมอาหาร ส่วนวิตามินละลายในน้ำมักยืดหยุ่นกว่า
โฟเลต หรือวิตามิน B 9ใครควรระวังเป็นพิเศษ
SP: ผู้วางแผนตั้งครรภ์ ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ผู้กินอาหารจำกัด ผู้ดื่มแอลกอฮอล์มาก และผู้ใช้ยาบางชนิดต้องการคำแนะนำเฉพาะ
อาหารและปริมาณอ้างอิง
| ช่วงอายุ/กลุ่ม | ผู้ชาย | ผู้หญิง | ตั้งครรภ์ | ให้นมบุตร | ขีดจำกัดสูงสุด |
|---|---|---|---|---|---|
| 1-3 ปี | 150 | 150 | – | – | UL 300 |
| 4-8 ปี | 200 | 200 | – | – | UL 400 |
| 9-13 ปี | 300 | 300 | – | – | UL 600 |
| 14-18 ปี | 400 | 400 | 600 | 500 | UL 800 |
| 19+ ปี | 400 | 400 | 600 | 500 | UL 1,000 |
เปรียบเทียบค่าอ้างอิงระหว่างประเทศ
| ประเทศ/หน่วยงาน | ค่าอ้างอิงที่ใช้บ่อย |
|---|---|
| USA / NIH-FNB | RDA 400 mcg DFE; ตั้งครรภ์ 600; ให้นม 500; UL folic acid 1,000 |
| Europe / EFSA | PRI 330 mcg DFE; ตั้งครรภ์ 600; ให้นม 500 |
| Australia-New Zealand / NRV | RDI 400 mcg DFE; ตั้งครรภ์ 600 |
| Thailand / Thai FDA | ไทย: ใช้ Thai RDI และประกาศ อย./กระทรวงสาธารณสุขสำหรับฉลากและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ควรตีความเป็นขนาดรักษาโรค; ค่ารายผลิตภัณฑ์ต้องตรวจจากประกาศล่าสุดและสูตรจริง |
ตารางนี้ใช้เพื่อเปรียบเทียบแนวคิดของค่าอ้างอิงระหว่างประเทศ ค่าแต่ละประเทศอาจใช้ชื่อและวิธีคำนวณต่างกัน เช่น RDA, AI, PRI หรือ NRV จึงไม่ควรนำมารวมเป็นค่าเดียว
เปรียบเทียบแหล่งอาหารโฟเลต
| อาหาร | ปริมาณต่อหน่วยบริโภค | Folate | %DV | กราฟเทียบ %DV | จำนวนหน่วยบริโภคเพื่อถึง 400 mcg DFE |
|---|---|---|---|---|---|
| ตับวัว | 3 oz | 215 mcg DFE | 54% | 1.9 | |
| ผักโขมสุก | 1/2 ถ้วย | 131 mcg DFE | 33% | 3 | |
| ถั่ว black-eyed peas | 1/2 ถ้วย | 105 mcg DFE | 26% | 4 | |
| ซีเรียลเสริม folic acid | 1 หน่วยบริโภค | 100 mcg DFE | 25% | 4 | |
| หน่อไม้ฝรั่ง | 4 ต้น | 89 mcg DFE | 22% | 4 | |
| อะโวคาโด | 1/2 ถ้วย | 59 mcg DFE | 15% | 7 |
ผู้วางแผนตั้งครรภ์มักต้องการ folic acid จากอาหารเสริมหรืออาหารเสริมวิตามินตามคำแนะนำ ไม่ใช่อาหารอย่างเดียวเสมอไป
ความปลอดภัย
ภาวะขาด
LOW: อาจทำให้โลหิตจางแบบ megaloblastic อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ใจสั่น ลิ้นอักเสบ หรือสมาธิลดลง ในหญิงตั้งครรภ์การได้รับไม่พอเพิ่มความเสี่ยง neural tube defects
ได้รับมากเกินไป
UL: ผู้ใหญ่ UL ของ folic acid จากอาหารเสริมหรืออาหารเสริมวิตามินคือ 1,000 mcg DFE/วันในหลายแหล่ง ขนาดสูงอาจบดบังภาวะขาด B12 และปล่อยให้เส้นประสาทเสียหายต่อเนื่อง
ข้อควรระวัง
ข้อควรระวัง: หากมีโลหิตจาง ชา เดินเซ หรือผู้สูงอายุ ควรประเมิน B12 ร่วมด้วย ระวังปฏิกิริยากับยากันชักบางชนิดและ methotrexate ภายใต้แพทย์
กลุ่มที่ควรพิจารณาเป็นพิเศษ
SP: ผู้วางแผนตั้งครรภ์ ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ผู้กินอาหารจำกัด ผู้ดื่มแอลกอฮอล์มาก และผู้ใช้ยาบางชนิดต้องการคำแนะนำเฉพาะ
แผนที่ความเสี่ยงแบบอ่านเร็ว
LOW: อาการเริ่มต้น
LOW: อาจทำให้โลหิตจางแบบ megaloblastic อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ใจสั่น ลิ้นอักเสบ หรือสมาธิลดลง ในหญิงตั้งครรภ์การได้รับไม่พอเพิ่มความเสี่ยง neural tube defects
UL: ได้รับมากเกิน
UL: ผู้ใหญ่ UL ของ folic acid จากอาหารเสริมหรืออาหารเสริมวิตามินคือ 1,000 mcg DFE/วันในหลายแหล่ง ขนาดสูงอาจบดบังภาวะขาด B12 และปล่อยให้เส้นประสาทเสียหายต่อเนื่อง
Precautions: ปฏิกิริยา/เวลา
ข้อควรระวัง: หากมีโลหิตจาง ชา เดินเซ หรือผู้สูงอายุ ควรประเมิน B12 ร่วมด้วย ระวังปฏิกิริยากับยากันชักบางชนิดและ methotrexate ภายใต้แพทย์
SP: กลุ่มพิเศษ
SP: ผู้วางแผนตั้งครรภ์ ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ผู้กินอาหารจำกัด ผู้ดื่มแอลกอฮอล์มาก และผู้ใช้ยาบางชนิดต้องการคำแนะนำเฉพาะ
ปฏิกิริยาและข้อพิจารณา
ปฏิกิริยากับยา
ปฏิกิริยากับยาขึ้นกับชนิดสารอาหาร ขนาดอาหารเสริม ยาที่ใช้ และโรคประจำตัว ผู้ใช้ยาประจำควรตรวจสอบข้อมูลปฏิกิริยาจากแหล่งทางคลินิกหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
ปฏิกิริยากับอาหาร
การดูดซึมอาจแตกต่างตามองค์ประกอบอาหาร รูปแบบอาหารเสริม ขนาด และเวลาในการรับประทาน โดยควรเริ่มจากอาหารเป็นหลักเมื่อทำได้
บันทึกทางคลินิก
ควรแยกบทบาทจำเป็นของสารอาหารออกจากคำกล่าวอ้างเรื่องประโยชน์ของอาหารเสริม การใช้อาหารเสริมเหมาะเมื่อได้รับไม่เพียงพอ มีความต้องการเพิ่มขึ้น เสี่ยงขาด หรือมีข้อบ่งชี้ทางคลินิก
ระดับหลักฐาน
High for essential nutrient role; nutrient-specific supplementation benefits depend on baseline status and clinical context.