แคลเซียม
แคลเซียมเป็นแร่ธาตุหลักที่จำเป็นต่อกระดูก ฟัน การหดตัวของกล้ามเนื้อ การส่งสัญญาณประสาท การทำงานของหลอดเลือด และการแข็งตัวของเลือด
ภาพรวม
บทบาทในร่างกาย
แคลเซียมส่วนใหญ่สะสมในกระดูกและฟัน ส่วนที่เหลือมีบทบาทต่อการหดตัวของกล้ามเนื้อ การส่งสัญญาณประสาท การแข็งตัวของเลือด เอนไซม์ และการหด-ขยายของหลอดเลือด
กลไกการทำงาน
แคลเซียมเป็นแร่ธาตุโครงสร้างใน hydroxyapatite และเป็นไอออนสัญญาณทั้งในและนอกเซลล์ สมดุลแคลเซียมควบคุมโดยวิตามินดี พาราไทรอยด์ฮอร์โมน และแคลซิโทนิน
รูปแบบสาร
แร่ธาตุหลัก สะสมมากในกระดูกและฟัน ระดับเลือดถูกควบคุมเข้มงวดโดยวิตามินดี พาราไทรอยด์ฮอร์โมน ไต และกระดูก
คำตอบด่วนก่อนเลือกใช้
รูปแบบสารและการดูดซึม
รูปแบบในอาหาร
แคลเซียมจากอาหารมักมาพร้อมสารอาหารอื่นและเป็นแนวทางแรกที่ควรให้ความสำคัญ
รูปแบบอาหารเสริม
calcium carbonate, calcium citrate, calcium lactate และ calcium gluconate
การเลือกใช้จริง
เลือกจากความจำเป็น ขนาดที่เหมาะสม ความทนต่อทางเดินอาหาร ยาที่ใช้อยู่ และโรคประจำตัว
เส้นทางการดูดซึมและการออกฤทธิ์
ควรกินคู่กับอะไร และควรเลี่ยงอะไร
Works Well With
Avoid / Use Caution
ช่วงเวลาที่เหมาะกับการรับประทาน
คำถามที่พบบ่อย
calcium citrate กับ carbonate ต่างกันอย่างไร
carbonate มีแคลเซียมสูงต่อเม็ดและควรกินพร้อมอาหาร ส่วน citrate ดูดซึมได้ดีแม้กรดกระเพาะต่ำกว่าแต่แคลเซียมต่อเม็ดมักน้อยกว่า
แคลเซียมกินกับกาแฟหรือนมได้ไหม
แร่ธาตุบางชนิดอาจถูกรบกวนการดูดซึมจากอาหารหรือเครื่องดื่มบางประเภท ควรแยกเวลาหากใช้เพื่อแก้ภาวะขาด
แคลเซียมใครควรระวังเป็นพิเศษ
SP: ผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน ผู้สูงอายุ ผู้ไม่กินนม ผู้มีโรคไต นิ่ว หรือใช้ยาหลายชนิดควรประเมินปริมาณรวมจากอาหารและอาหารเสริม
อาหารและปริมาณอ้างอิง
| ช่วงอายุ/กลุ่ม | ผู้ชาย | ผู้หญิง | ตั้งครรภ์ | ให้นมบุตร | ขีดจำกัดสูงสุด |
|---|---|---|---|---|---|
| 1-3 ปี | 700 | 700 | – | – | UL 2,500 |
| 4-8 ปี | 1,000 | 1,000 | – | – | UL 2,500 |
| 9-18 ปี | 1,300 | 1,300 | 1,300 | 1,300 | UL 3,000 |
| 19-50 ปี | 1,000 | 1,000 | 1,000 | 1,000 | UL 2,500 |
| 51-70 ปี | 1,000 | 1,200 | – | – | UL 2,000 |
| 71+ ปี | 1,200 | 1,200 | – | – | UL 2,000 |
เปรียบเทียบค่าอ้างอิงระหว่างประเทศ
| ประเทศ/หน่วยงาน | ค่าอ้างอิงที่ใช้บ่อย |
|---|---|
| USA / NIH-FNB | RDA 1,000 mg ผู้ใหญ่ส่วนใหญ่; 1,200 mg ในหญิง 51+ และผู้ใหญ่ 71+ |
| Europe / EFSA | PRI ผู้ใหญ่ 950 mg |
| Australia-New Zealand / NRV | RDI 1,000 mg ผู้ใหญ่; สูงขึ้นในวัยรุ่น/ผู้สูงอายุ |
| Thailand / Thai FDA | ไทย: ใช้ Thai RDI และประกาศ อย./กระทรวงสาธารณสุขสำหรับฉลากและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ควรตีความเป็นขนาดรักษาโรค; ค่ารายผลิตภัณฑ์ต้องตรวจจากประกาศล่าสุดและสูตรจริง |
ตารางนี้ใช้เพื่อเปรียบเทียบแนวคิดของค่าอ้างอิงระหว่างประเทศ ค่าแต่ละประเทศอาจใช้ชื่อและวิธีคำนวณต่างกัน เช่น RDA, AI, PRI หรือ NRV จึงไม่ควรนำมารวมเป็นค่าเดียว
เปรียบเทียบแหล่งอาหารแคลเซียม
| อาหาร | ปริมาณต่อหน่วยบริโภค | แคลเซียม | %DV | กราฟเทียบ %DV | จำนวนหน่วยบริโภคเพื่อถึง 1,000 mg |
|---|---|---|---|---|---|
| โยเกิร์ตธรรมดา | 8 oz | 415 mg | 42% | 2 | |
| น้ำส้มเสริมแคลเซียม | 1 ถ้วย | 349 mg | 35% | 3 | |
| มอซซาเรลล่าชีส | 1.5 oz | 333 mg | 33% | 3 | |
| ปลาซาร์ดีนมีก้าง | 3 oz | 325 mg | 33% | 3 | |
| นม | 1 ถ้วย | 300 mg | 30% | 3 | |
| เต้าหู้ใช้แคลเซียม | 1/2 ถ้วย | 253 mg | 25% | 4 |
อาหารเสริมควรใช้เพื่อเติมช่องว่างจากอาหาร ไม่ใช่แทนอาหารหลัก
ความปลอดภัย
ภาวะขาด
LOW: ได้รับต่ำระยะยาวทำให้มวลกระดูกลด เสี่ยงกระดูกพรุนและกระดูกหัก อาการแคลเซียมต่ำเฉียบพลันอาจชารอบปาก ตะคริว กล้ามเนื้อกระตุก หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ แต่มักเกี่ยวกับโรคหรือยา
ได้รับมากเกินไป
UL: ผู้ใหญ่ 19-50 ปี UL ประมาณ 2,500 mg/วัน และอายุมากกว่า 50 ปีประมาณ 2,000 mg/วัน ขนาดสูงจากอาหารเสริมอาจท้องผูก นิ่ว แคลเซียมสูง ไตมีปัญหา และรบกวนการดูดซึมธาตุเหล็ก/สังกะสี
ข้อควรระวัง
ข้อควรระวัง: แยกจาก iron, levothyroxine, tetracycline/quinolone และ bisphosphonate ตามคำแนะนำ Calcium carbonate ควรกินพร้อมอาหาร ส่วน citrate ยืดหยุ่นกว่าในกรดกระเพาะต่ำ
กลุ่มที่ควรพิจารณาเป็นพิเศษ
SP: ผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน ผู้สูงอายุ ผู้ไม่กินนม ผู้มีโรคไต นิ่ว หรือใช้ยาหลายชนิดควรประเมินปริมาณรวมจากอาหารและอาหารเสริม
แผนที่ความเสี่ยงแบบอ่านเร็ว
LOW: อาการเริ่มต้น
LOW: ได้รับต่ำระยะยาวทำให้มวลกระดูกลด เสี่ยงกระดูกพรุนและกระดูกหัก อาการแคลเซียมต่ำเฉียบพลันอาจชารอบปาก ตะคริว กล้ามเนื้อกระตุก หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ แต่มักเกี่ยวกับโรคหรือยา
UL: ได้รับมากเกิน
UL: ผู้ใหญ่ 19-50 ปี UL ประมาณ 2,500 mg/วัน และอายุมากกว่า 50 ปีประมาณ 2,000 mg/วัน ขนาดสูงจากอาหารเสริมอาจท้องผูก นิ่ว แคลเซียมสูง ไตมีปัญหา และรบกวนการดูดซึมธาตุเหล็ก/สังกะสี
Precautions: ปฏิกิริยา/เวลา
ข้อควรระวัง: แยกจาก iron, levothyroxine, tetracycline/quinolone และ bisphosphonate ตามคำแนะนำ Calcium carbonate ควรกินพร้อมอาหาร ส่วน citrate ยืดหยุ่นกว่าในกรดกระเพาะต่ำ
SP: กลุ่มพิเศษ
SP: ผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน ผู้สูงอายุ ผู้ไม่กินนม ผู้มีโรคไต นิ่ว หรือใช้ยาหลายชนิดควรประเมินปริมาณรวมจากอาหารและอาหารเสริม
ปฏิกิริยาและข้อพิจารณา
ปฏิกิริยากับยา
ODS ระบุปฏิกิริยากับ dolutegravir, levothyroxine, lithium, ยาปฏิชีวนะกลุ่ม quinolone, tetracycline และยาขับปัสสาวะ thiazide แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยาบางชนิดเมื่อรับประทานพร้อมกัน
ปฏิกิริยากับอาหาร
แคลเซียมคาร์บอเนตดูดซึมได้ดีเมื่อรับประทานพร้อมอาหาร ส่วนแคลเซียมซิเตรตรับประทานพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ อาหารที่มีออกซาเลตหรือไฟเตตสูงอาจลดการดูดซึมแคลเซียมจากอาหารนั้น
บันทึกทางคลินิก
แคลเซียมทำงานร่วมกับวิตามินดีและกิจกรรมทางกายเพื่อสุขภาพกระดูก การตัดสินใจเสริมควรพิจารณาแคลเซียมรวมจากอาหาร ไม่ใช่อาหารเสริมอย่างเดียว
ระดับหลักฐาน
High for essentiality, bone role, RDA, UL, and drug-interaction precautions.