วิตามิน E
วิตามิน Eเกี่ยวข้องกับการต้านอนุมูลอิสระและการสนับสนุนภูมิคุ้มกัน โดยควรเริ่มจากอาหารก่อน และพิจารณาอาหารเสริมตามบริบทสุขภาพและความปลอดภัย
ภาพรวม
บทบาทในร่างกาย
วิตามิน Eเกี่ยวข้องกับการต้านอนุมูลอิสระและการสนับสนุนภูมิคุ้มกัน
กลไกการทำงาน
วิตามิน Eมีบทบาทต่อสรีรวิทยาปกติผ่านหน้าที่เฉพาะของสารอาหาร เช่น เอนไซม์ โครงสร้างเซลล์ การส่งสัญญาณ การขนส่ง หรือการควบคุมระบบต่าง ๆ ตามแหล่งอ้างอิงโภชนาการที่เชื่อถือได้
รูปแบบสาร
วิตามินละลายในไขมัน สะสมในเนื้อเยื่อไขมันและตับได้บางส่วน การได้รับจากอาหารมักปลอดภัยกว่าอาหารเสริมขนาดสูง
คำตอบด่วนก่อนเลือกใช้
รูปแบบสารและการดูดซึม
รูปแบบในอาหาร
วิตามิน Eจากอาหารมักมาพร้อมสารอาหารอื่นและเป็นแนวทางแรกที่ควรให้ความสำคัญ
รูปแบบอาหารเสริม
alpha-tocopherol, mixed tocopherols และ tocotrienols; natural d-alpha vs synthetic dl-alpha
การเลือกใช้จริง
เลือกจากความจำเป็น ขนาดที่เหมาะสม ความทนต่อทางเดินอาหาร ยาที่ใช้อยู่ และโรคประจำตัว
เส้นทางการดูดซึมและการออกฤทธิ์
ควรกินคู่กับอะไร และควรเลี่ยงอะไร
Works Well With
Avoid / Use Caution
ช่วงเวลาที่เหมาะกับการรับประทาน
คำถามที่พบบ่อย
natural vitamin E ดีกว่า synthetic ไหม
รูปแบบ natural d-alpha-tocopherol มี activity ต่างจาก synthetic dl-alpha แต่ควรดูขนาด หน่วย และความเหมาะสมมากกว่าคำว่า natural อย่างเดียว
วิตามิน Eกินกับกาแฟหรือนมได้ไหม
ขึ้นกับชนิดวิตามิน หากเป็นวิตามินละลายในไขมันควรกินพร้อมอาหาร ส่วนวิตามินละลายในน้ำมักยืดหยุ่นกว่า
วิตามิน Eใครควรระวังเป็นพิเศษ
SP: ผู้มีโรคตับ ถุงน้ำดี ตับอ่อน cystic fibrosis หรือภาวะดูดซึมไขมันผิดปกติควรประเมินโดยแพทย์
อาหารและปริมาณอ้างอิง
| ช่วงอายุ/กลุ่ม | ผู้ชาย | ผู้หญิง | ตั้งครรภ์ | ให้นมบุตร | ขีดจำกัดสูงสุด |
|---|---|---|---|---|---|
| 1-3 ปี | 6 | 6 | – | – | UL 200 |
| 4-8 ปี | 7 | 7 | – | – | UL 300 |
| 9-13 ปี | 11 | 11 | – | – | UL 600 |
| 14-18 ปี | 15 | 15 | 15 | 19 | UL 800 |
| 19+ ปี | 15 | 15 | 15 | 19 | UL 1,000 |
เปรียบเทียบค่าอ้างอิงระหว่างประเทศ
| ประเทศ/หน่วยงาน | ค่าอ้างอิงที่ใช้บ่อย |
|---|---|
| USA / NIH-FNB | RDA 15 mg alpha-tocopherol; ให้นม 19; UL 1,000 |
| Europe / EFSA | AI ประมาณ 13 mg ชาย และ 11 mg หญิง |
| Australia-New Zealand / NRV | AI/RDI โดยทั่วไป 10 mg ชาย และ 7 mg หญิง |
| Thailand / Thai FDA | ไทย: ใช้ Thai RDI และประกาศ อย./กระทรวงสาธารณสุขสำหรับฉลากและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ควรตีความเป็นขนาดรักษาโรค; ค่ารายผลิตภัณฑ์ต้องตรวจจากประกาศล่าสุดและสูตรจริง |
ตารางนี้ใช้เพื่อเปรียบเทียบแนวคิดของค่าอ้างอิงระหว่างประเทศ ค่าแต่ละประเทศอาจใช้ชื่อและวิธีคำนวณต่างกัน เช่น RDA, AI, PRI หรือ NRV จึงไม่ควรนำมารวมเป็นค่าเดียว
เปรียบเทียบแหล่งอาหารวิตามินอี
| อาหาร | ปริมาณต่อหน่วยบริโภค | วิตามินอี | %DV | กราฟเทียบ %DV | จำนวนหน่วยบริโภคเพื่อถึง 15 mg |
|---|---|---|---|---|---|
| น้ำมันจมูกข้าวสาลี | 1 ช้อนโต๊ะ | 20.3 mg | 135% | 0.7 | |
| เมล็ดทานตะวัน | 1 oz | 7.4 mg | 49% | 2 | |
| อัลมอนด์ | 1 oz | 6.8 mg | 45% | 2 | |
| น้ำมันดอกทานตะวัน | 1 ช้อนโต๊ะ | 5.6 mg | 37% | 3 | |
| เฮเซลนัต | 1 oz | 4.3 mg | 29% | 3 | |
| ผักโขมสุก | 1/2 ถ้วย | 1.9 mg | 13% | 8 |
เน้นอาหารไขมันดี เช่น ถั่ว เมล็ดพืช และน้ำมันพืช มากกว่าอาหารเสริมขนาดสูง
ความปลอดภัย
ภาวะขาด
LOW: การขาดพบไม่บ่อยในคนทั่วไป แต่อาจเกิดในภาวะดูดซึมไขมันผิดปกติ ทำให้เส้นประสาทและกล้ามเนื้อทำงานผิดปกติ เดินเซ กล้ามเนื้ออ่อนแรง การมองเห็นผิดปกติ หรือภูมิคุ้มกันลดลงในบางกรณี
ได้รับมากเกินไป
UL: ผู้ใหญ่ UL ของ alpha-tocopherol จากอาหารเสริมคือ 1,000 mg/วัน ขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก โดยเฉพาะผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือก่อนผ่าตัด
ข้อควรระวัง
ข้อควรระวัง: ระวังในผู้ใช้ warfarin, antiplatelet, anticoagulant หรือมีโรคเลือดออกง่าย หลีกเลี่ยงการใช้ขนาดสูงเพื่อหวังป้องกันโรคโดยไม่มีข้อบ่งชี้
กลุ่มที่ควรพิจารณาเป็นพิเศษ
SP: ผู้มีโรคตับ ถุงน้ำดี ตับอ่อน cystic fibrosis หรือภาวะดูดซึมไขมันผิดปกติควรประเมินโดยแพทย์
แผนที่ความเสี่ยงแบบอ่านเร็ว
LOW: อาการเริ่มต้น
LOW: การขาดพบไม่บ่อยในคนทั่วไป แต่อาจเกิดในภาวะดูดซึมไขมันผิดปกติ ทำให้เส้นประสาทและกล้ามเนื้อทำงานผิดปกติ เดินเซ กล้ามเนื้ออ่อนแรง การมองเห็นผิดปกติ หรือภูมิคุ้มกันลดลงในบางกรณี
UL: ได้รับมากเกิน
UL: ผู้ใหญ่ UL ของ alpha-tocopherol จากอาหารเสริมคือ 1,000 mg/วัน ขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก โดยเฉพาะผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือก่อนผ่าตัด
Precautions: ปฏิกิริยา/เวลา
ข้อควรระวัง: ระวังในผู้ใช้ warfarin, antiplatelet, anticoagulant หรือมีโรคเลือดออกง่าย หลีกเลี่ยงการใช้ขนาดสูงเพื่อหวังป้องกันโรคโดยไม่มีข้อบ่งชี้
SP: กลุ่มพิเศษ
SP: ผู้มีโรคตับ ถุงน้ำดี ตับอ่อน cystic fibrosis หรือภาวะดูดซึมไขมันผิดปกติควรประเมินโดยแพทย์
ปฏิกิริยาและข้อพิจารณา
ปฏิกิริยากับยา
ปฏิกิริยากับยาขึ้นกับชนิดสารอาหาร ขนาดอาหารเสริม ยาที่ใช้ และโรคประจำตัว ผู้ใช้ยาประจำควรตรวจสอบข้อมูลปฏิกิริยาจากแหล่งทางคลินิกหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
ปฏิกิริยากับอาหาร
การดูดซึมอาจแตกต่างตามองค์ประกอบอาหาร รูปแบบอาหารเสริม ขนาด และเวลาในการรับประทาน โดยควรเริ่มจากอาหารเป็นหลักเมื่อทำได้
บันทึกทางคลินิก
ควรแยกบทบาทจำเป็นของสารอาหารออกจากคำกล่าวอ้างเรื่องประโยชน์ของอาหารเสริม การใช้อาหารเสริมเหมาะเมื่อได้รับไม่เพียงพอ มีความต้องการเพิ่มขึ้น เสี่ยงขาด หรือมีข้อบ่งชี้ทางคลินิก
ระดับหลักฐาน
High for essential nutrient role; nutrient-specific supplementation benefits depend on baseline status and clinical context.