วิตามิน K
วิตามิน Kเกี่ยวข้องกับการแข็งตัวของเลือดตามปกติและโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับกระดูก โดยควรเริ่มจากอาหารก่อน และพิจารณาอาหารเสริมตามบริบทสุขภาพและความปลอดภัย
ภาพรวม
บทบาทในร่างกาย
วิตามิน Kเกี่ยวข้องกับการแข็งตัวของเลือดตามปกติและโปรตีนที่เกี่ยวข้องกับกระดูก
กลไกการทำงาน
วิตามิน Kมีบทบาทต่อสรีรวิทยาปกติผ่านหน้าที่เฉพาะของสารอาหาร เช่น เอนไซม์ โครงสร้างเซลล์ การส่งสัญญาณ การขนส่ง หรือการควบคุมระบบต่าง ๆ ตามแหล่งอ้างอิงโภชนาการที่เชื่อถือได้
รูปแบบสาร
วิตามินละลายในไขมัน เกี่ยวข้องกับการแข็งตัวของเลือดและโปรตีนบางชนิดในกระดูก ปริมาณที่ได้รับควรสม่ำเสมอในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
คำตอบด่วนก่อนเลือกใช้
รูปแบบสารและการดูดซึม
รูปแบบในอาหาร
วิตามิน Kจากอาหารมักมาพร้อมสารอาหารอื่นและเป็นแนวทางแรกที่ควรให้ความสำคัญ
รูปแบบอาหารเสริม
vitamin K1 (phylloquinone), vitamin K2 MK-4 และ MK-7
การเลือกใช้จริง
เลือกจากความจำเป็น ขนาดที่เหมาะสม ความทนต่อทางเดินอาหาร ยาที่ใช้อยู่ และโรคประจำตัว
เส้นทางการดูดซึมและการออกฤทธิ์
ควรกินคู่กับอะไร และควรเลี่ยงอะไร
Works Well With
Avoid / Use Caution
ช่วงเวลาที่เหมาะกับการรับประทาน
คำถามที่พบบ่อย
ใช้ warfarin กินวิตามิน K ได้ไหม
ควรรักษาปริมาณวิตามิน K ให้สม่ำเสมอและปรึกษาแพทย์ ไม่ควรเพิ่มหรือลดแบบมาก ๆ เอง
วิตามิน Kกินกับกาแฟหรือนมได้ไหม
ขึ้นกับชนิดวิตามิน หากเป็นวิตามินละลายในไขมันควรกินพร้อมอาหาร ส่วนวิตามินละลายในน้ำมักยืดหยุ่นกว่า
วิตามิน Kใครควรระวังเป็นพิเศษ
SP: ทารกแรกเกิด ผู้ใช้ warfarin ผู้มีโรคตับ ท่อน้ำดี หรือดูดซึมไขมันผิดปกติควรได้รับคำแนะนำจากแพทย์
อาหารและปริมาณอ้างอิง
| ช่วงอายุ/กลุ่ม | ผู้ชาย | ผู้หญิง | ตั้งครรภ์ | ให้นมบุตร | ขีดจำกัดสูงสุด |
|---|---|---|---|---|---|
| 1-3 ปี | 30 | 30 | – | – | ไม่กำหนด |
| 4-8 ปี | 55 | 55 | – | – | ไม่กำหนด |
| 9-13 ปี | 60 | 60 | – | – | ไม่กำหนด |
| 14-18 ปี | 75 | 75 | 75 | 75 | ไม่กำหนด |
| 19+ ปี | 120 | 90 | 90 | 90 | ไม่กำหนด |
เปรียบเทียบค่าอ้างอิงระหว่างประเทศ
| ประเทศ/หน่วยงาน | ค่าอ้างอิงที่ใช้บ่อย |
|---|---|
| USA / NIH-FNB | AI 120/90 mcg ชาย/หญิง; ไม่มี UL |
| Europe / EFSA | AI 70 mcg ผู้ใหญ่ based on phylloquinone |
| Australia-New Zealand / NRV | AI ประมาณ 70/60 mcg ชาย/หญิง |
| Thailand / Thai FDA | ไทย: ใช้ Thai RDI และประกาศ อย./กระทรวงสาธารณสุขสำหรับฉลากและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ไม่ควรตีความเป็นขนาดรักษาโรค; ค่ารายผลิตภัณฑ์ต้องตรวจจากประกาศล่าสุดและสูตรจริง |
ตารางนี้ใช้เพื่อเปรียบเทียบแนวคิดของค่าอ้างอิงระหว่างประเทศ ค่าแต่ละประเทศอาจใช้ชื่อและวิธีคำนวณต่างกัน เช่น RDA, AI, PRI หรือ NRV จึงไม่ควรนำมารวมเป็นค่าเดียว
เปรียบเทียบแหล่งอาหารวิตามินเค
| อาหาร | ปริมาณต่อหน่วยบริโภค | วิตามินเค | %DV | กราฟเทียบ %DV | จำนวนหน่วยบริโภคเพื่อถึง 120 mcg |
|---|---|---|---|---|---|
| คอลลาร์ดกรีนสุก | 1/2 ถ้วย | 530 mcg | 442% | 0.2 | |
| เทอร์นิปกรีนสุก | 1/2 ถ้วย | 426 mcg | 355% | 0.3 | |
| ผักโขมดิบ | 1 ถ้วย | 145 mcg | 121% | 0.8 | |
| เคลดิบ | 1 ถ้วย | 113 mcg | 94% | 1.1 | |
| บรอกโคลีสุก | 1/2 ถ้วย | 110 mcg | 92% | 1.1 | |
| น้ำมันถั่วเหลือง | 1 ช้อนโต๊ะ | 25 mcg | 21% | 5 |
ผู้ใช้ warfarin ควรรักษาปริมาณวิตามิน K ให้สม่ำเสมอ ไม่ใช่หลีกเลี่ยงผักใบเขียวทั้งหมด
ความปลอดภัย
ภาวะขาด
LOW: การขาดอาจทำให้เลือดออกง่าย ช้ำง่าย เลือดกำเดาไหล หรือค่า clotting ผิดปกติ ทารกแรกเกิดมีความเสี่ยงเฉพาะจึงมีแนวทางให้วิตามิน K ตามระบบแพทย์
ได้รับมากเกินไป
UL: ยังไม่มี UL ที่กำหนดสำหรับวิตามิน K จากอาหารหรืออาหารเสริมในแหล่งอ้างอิงหลัก แต่ไม่ได้แปลว่าควรใช้ขนาดสูงเอง โดยเฉพาะเมื่อใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
ข้อควรระวัง
ข้อควรระวัง: ผู้ใช้ warfarin ต้องรักษาปริมาณวิตามิน K ให้สม่ำเสมอและไม่เปลี่ยนอาหารเสริมหรืออาหารใบเขียวแบบมาก ๆ โดยไม่ปรึกษาแพทย์
กลุ่มที่ควรพิจารณาเป็นพิเศษ
SP: ทารกแรกเกิด ผู้ใช้ warfarin ผู้มีโรคตับ ท่อน้ำดี หรือดูดซึมไขมันผิดปกติควรได้รับคำแนะนำจากแพทย์
แผนที่ความเสี่ยงแบบอ่านเร็ว
LOW: อาการเริ่มต้น
LOW: การขาดอาจทำให้เลือดออกง่าย ช้ำง่าย เลือดกำเดาไหล หรือค่า clotting ผิดปกติ ทารกแรกเกิดมีความเสี่ยงเฉพาะจึงมีแนวทางให้วิตามิน K ตามระบบแพทย์
UL: ได้รับมากเกิน
UL: ยังไม่มี UL ที่กำหนดสำหรับวิตามิน K จากอาหารหรืออาหารเสริมในแหล่งอ้างอิงหลัก แต่ไม่ได้แปลว่าควรใช้ขนาดสูงเอง โดยเฉพาะเมื่อใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
Precautions: ปฏิกิริยา/เวลา
ข้อควรระวัง: ผู้ใช้ warfarin ต้องรักษาปริมาณวิตามิน K ให้สม่ำเสมอและไม่เปลี่ยนอาหารเสริมหรืออาหารใบเขียวแบบมาก ๆ โดยไม่ปรึกษาแพทย์
SP: กลุ่มพิเศษ
SP: ทารกแรกเกิด ผู้ใช้ warfarin ผู้มีโรคตับ ท่อน้ำดี หรือดูดซึมไขมันผิดปกติควรได้รับคำแนะนำจากแพทย์
ปฏิกิริยาและข้อพิจารณา
ปฏิกิริยากับยา
ปฏิกิริยากับยาขึ้นกับชนิดสารอาหาร ขนาดอาหารเสริม ยาที่ใช้ และโรคประจำตัว ผู้ใช้ยาประจำควรตรวจสอบข้อมูลปฏิกิริยาจากแหล่งทางคลินิกหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
ปฏิกิริยากับอาหาร
การดูดซึมอาจแตกต่างตามองค์ประกอบอาหาร รูปแบบอาหารเสริม ขนาด และเวลาในการรับประทาน โดยควรเริ่มจากอาหารเป็นหลักเมื่อทำได้
บันทึกทางคลินิก
ควรแยกบทบาทจำเป็นของสารอาหารออกจากคำกล่าวอ้างเรื่องประโยชน์ของอาหารเสริม การใช้อาหารเสริมเหมาะเมื่อได้รับไม่เพียงพอ มีความต้องการเพิ่มขึ้น เสี่ยงขาด หรือมีข้อบ่งชี้ทางคลินิก
ระดับหลักฐาน
High for essential nutrient role; nutrient-specific supplementation benefits depend on baseline status and clinical context.